Sabanin Fahimta Tsakanin Sheikh Abubakar Gumi da Sarkin Musulmi Sir Abubakar III: Tarihi da Darussa

Gabatarwa

A tarihin Musulunci a Arewacin Najeriya, akwai lokuta da aka samu bambancin fahimta tsakanin manyan malamai da shugabannin addini. Daya daga cikin fitattun irin wadannan lamurra shi ne abin da ya faru tsakanin marigayi Sheikh Abubakar Gumi da Sarkin Musulmi, marigayi Sir Abubakar III.

Wannan lamari ba wai kawai sabani ne na ra’ayi ba, a’a yana dauke da darussa masu yawa game da gaskiya, shugabanci, da yadda ake tafiyar da al’umma a lokacin mulkin mallaka. A wannan rubutu, za mu yi cikakken bayani mai sauƙin fahimta, tare da zurfafa bincike domin amfanin masu karatu.

Waye Sheikh Abubakar Gumi?

Sheikh Abubakar Gumi tare da Sir Ahmadu Bello Sardaunan Sokoto 

Sheikh Abubakar Gumi na daya daga cikin manyan malamai a Najeriya wanda ya shahara wajen:

• Fadin gaskiya ba tare da tsoro ba
• Kiran al’umma zuwa ga tsarkakakkiyar koyarwar Musulunci
• Gyara kura-kurai a cikin al’umma

Ya kasance mutum mai tsayayyen ra’ayi wanda baya jin tsoron fada wa shugabanni gaskiya idan ya ga akwai bukata.

Waye Sarkin Musulmi Sir Abubakar III?

Sarkin Musulmi Sir Abubakar III shi ne shugaban Musulmi a Najeriya a lokacin mulkin mallaka. Matsayinsa ya hada:

• Jagorantar al’amuran addini
• Zama Khalifan Shehu Usmanu Danfodiyo
• Wakiltar Musulmi a harkokin siyasa da zamantakewa

Saboda haka, duk wani abu da ya fada ko ya aikata yana da matukar tasiri ga al’umma.

Yadda Lamarin Ya Fara

Bayan kammala Sallar Idi a Sokoto, al’ada ce Sarkin Musulmi tare da ’yan majalisarsa su hau dawakansu su nufi fadar sarki. A nan ne yake gabatar da gajeren jawabi ga jama’a. Yakan shiga cikin gida na dan lokaci, sannan daga baya ya fito a fada domin karanta jawabin nasa.

Sheikh Abubakar Gumi ya bayyana cewa ya samu damar karanta irin wannan jawabi na sarki ne ta cikin jaridar Gaskiya Ta Fi Kwabo yayin da yake zaune a Maru. Abin da ya fara jan hankalinsa shi ne yadda aka tsara jawabin tun daga farkonsa. Bayan farawa da godiya ga Allah da salati ga Annabi (SAW), da kuma yabon Shehu Usmanu, sai kuma ya ga an saka godiya ga Sarkin Ingila, inda aka nuna cewa a karkashin mulkinsa ne ake rayuwa cikin zaman lafiya da adalci.

Wannan bangare ne ya ba shi mamaki matuka. A ganinsa, bai dace a hada yabon Allah da Manzonsa da kuma na wani sarki na duniya kuma kuma kafiri a cikin tsari guda ba. Saboda haka ya ji ya zama wajibi a jawo hankalin Sarkin Musulmi a kan wannan batu. Duk da haka, ya ce a lokacin bai san cewa Turawan mulkin mallaka ne ke shirya jawaban da Sarkin Musulmi ke karantawa ba. Da ya san hakan, da lamarin bai dame shi sosai ba.

Sai dai duk da haka, ya yanke shawarar rubuta wasika zuwa ga Sarkin Musulmi domin bayyana ra’ayinsa. Sheikh Abubakar Gumi ya rubuta wasikar ne cikin ladabi da taka-tsantsan, yana kauce wa kalamai masu zafi. A cikin wasikar, ya tunatar da Sarkin Musulmi cewa shi ne Khalifan Shehu Usmanu, don haka ya kamata ya kiyaye wannan matsayi.

Bayan Sarkin Musulmi ya karanta wasikar, sai ya kai ta wajen majalisar fadarsa domin a tattauna. Bayan sun duba abin da ke cikin wasikar, sun amince cewa maganganun da Sheikh Gumi ya yi yana da gaskiya. Duk da haka, sun nuna cewa idan aka bar wannan batu ya fita ga jama’a, zai iya samun goyon baya mai yawa daga al’umma. Saboda haka suka yanke shawarar yin shiru a kai tare da neman hanyar dakile tasirin lamarin.

Daga cikin matakan da suka dauka har da tuntubar Banaga na Maru, Malam Sulaiman, domin a bincika ko akwai wani laifi da za a iya jingina wa Sheikh Gumi. A wannan rana ne kuma Sardaunan Sokoto, Ahmadu Bello, wanda a lokacin shi ne sakataren Sarkin Musulmi, ya ziyarce Sheikh Gumi a Maru domin sanar da shi abin da ke faruwa.

Sheikh Gumi ya saurare shi cikin nutsuwa, inda ya fahimci yadda aka tattauna batun wasikar tasa a majalisa. Abin da ya ba shi mamaki shi ne yadda aka yada wasikar ga wasu mutane alhali shi ya rubuta ta ne kai tsaye ga Sarkin Musulmi kadai. Duk da haka, ya ce wannan bai dame shi ba, domin ya rubuta ta ne da zuciya daya.

Sardauna ya ba shi kwarin gwiwa, yana mai cewa su na tare da shi kuma suna jin dadin abin da ya aikata. Haka kuma, Sheikh Gumi ya samu wata wasika daga tsohon malaminsa, Wazirin Sokoto Malam Junaidu, wadda aka rubuta da harshen Larabci. A cikin wasikar, ya ba shi shawarar ya yi shiru, ya zauna lafiya, yana mai gargadin cewa yawan furta gaskiya a wasu lokuta na iya jawo illa da barazana ga rayuwa.

Daga fahimtarsa, Sheikh Gumi ya gane cewa malaminsa ya amince da gaskiyar abin da ya fada, amma yana ganin ya fi dacewa ya yi shiru a wannan lokaci. Ya ce ya ajiye wannan wasika na tsawon lokaci kafin daga bisani ya mika ta ga cibiyar adana kayan tarihi a Kaduna.

A wani lokaci kuma, Banaga na Maru ya ziyarce shi a makarantar da yake koyarwa. Bayan gaisuwa, Banagan ya nuna cewa sun fahimci abin da yake kokarin fada, kuma suna ganin suna bin koyarwar Shehu Usmanu ne. Sai Sheikh Gumi ya tambaye shi wace irin koyarwa ce suke nufi, domin a ganinsa abin da suke yi bai dace da koyarwar Musulunci ba.

A karshe, Banagan ya nuna cewa akwai sabanin fahimta a tsakaninsu, don haka ba zai ci gaba da muhawara ba. Shi kuma Sheikh Gumi ya bayyana cewa ba zai iya ci gaba da gardama da shi ba, domin shi basarake ne kuma wakilin Sarkin Musulmi a yankin, yayin da shi kuma malamin makarantar firamare ne kawai.

Dalilin Da Ya Sa Sheikh Gumi Ya Fusata

Lokacin da Sheikh Gumi ya karanta jawabin Sarki ta jarida, ya ji ba dadi sosai. A ganinsa:

Bai dace a hada Allah, ManzonSa, da wani sarki na duniya a cikin yabo guda ba

Wannan na iya rage darajar addini

Haka kuma yana iya nuna karkata ga Turawan mulkin mallaka

Saboda haka, ya ga wajibi ne ya dauki mataki.

Rubuta Wasikar Gyara

Sheikh Gumi bai fito fili ya yi suka ba. Maimakon haka:

Ya rubuta wasika cikin ladabi

Ya guji kalamai masu zafi

Ya jawo hankalin Sarkin Musulmi cikin hikima

Darussa Masu Muhimmanci Daga Wannan Lamari

1. Muhimmancin Fadin Gaskiya

Ko da kuwa yana da hadari, gaskiya tana da daraja a Musulunci.

2. Hikima a Magana

Sheikh Gumi bai yi fada ba, ya yi amfani da:

• Ladabi
• Hikima
• Tsari mai kyau

3. Siyasa da Addini

Lamarin ya nuna yadda siyasa ke iya shafar:

• Shugabanci
• Addini
• Yanke shawara

4. Tsoron Jama’a

Shugabanni suna tsoron:

• Ra’ayin jama’a
• Tasirin malamai

Tasirin Wannan Lamari a Yau

Har yau, wannan labari yana da muhimmanci saboda:

Yana koyar da yadda ake mu’amala da shugabanni

Yana nuna muhimmancin gyara cikin ladabi

Yana karfafa gwiwar masu fadin gaskiya

Kammalawa

Lamarin da ya faru tsakanin Sheikh Abubakar Gumi da Sarkin Musulmi Sir Abubakar III ba karamin darasi ba ne ga al’umma.

Ya nuna cewa:

• Gaskiya tana da muhimmanci
• Hikima tana da tasiri
• Shugabanci yana bukatar gyara

A karshe, wannan tarihi yana tunatar da mu cewa:

> Duk wanda ya tsaya kan gaskiya, ko da ya fuskanci kalubale, zai bar tarihi mai daraja.

FAQ

Shin Sheikh Gumi ya yi fada da Sarkin Musulmi?

A’a, bai yi fada kai tsaye ba. Ya yi amfani da wasika cikin ladabi.

Me ya jawo sabanin?

Yabon Sarkin Ingila a cikin jawabin Idi ne ya jawo sabanin.

Shin Sarkin Musulmi ya amince da kuskuren?

Eh, majalisar ta amince cewa maganar Gumi gaskiya ce.

Me yasa aka yi shiru?

Saboda tsoron tasirin jama’a da rikici.

Wane darasi ne za mu koya?

Muhimmancin gaskiya, hikima, da shugabanci nagari.